โครงการวานิลลา

สถานที่ตั้ง
สถานีเกษตรหลวงขุนวาง มูลนิธิโครงการหลวง จังหวัดเชียงใหม่

ความเป็นมา

มูลนิธิโครงการหลวงได้ให้การสนับสนุนทุนวิจัยแก่นักวิจัยของสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทยในการศึกษาการปลูกวานิลลาบนพื้นที่สูงของศูนย์พัฒนาโครงการหลวง ที่มีอากาศหนาวเย็น ในสภาพโรงเรือนควบคุม ปรากฏว่า ให้ผลผลิตสูง ฝักมีคุณภาพดี ฝักเมื่อบ่มแล้วมีกลิ่นหอมทัดเทียมกับที่นำเข้าจากต่างประเทศ โดยปกติ วานิลลาจะให้ผลผลิตในปีที่ 3 หลังปลูก และจะให้ผลผลิตเป็นประจำทุกปี ผลผลิตจะเริ่มลดลงหลังจากปีที่ 10 จึงต้องมีการปลูกทดแทน มูลนิธิโครงการหลวงได้ขยายสายพันธุ์การค้า พัฒนาระบบการปลูกและบ่มฝัก จนสามารถผลิตเพื่อทดลองตลาด แต่ผลผลิตที่ได้มีปริมาณน้อยมากไม่เพียงพอต่อความต้องการของตลาดภายในประเทศเนื่องจากโรงเรือนผลิตมีจำกัด หากมีการพัฒนาต่อยอดการผลิตวานิลลาในระบบโรงเรือนโดยมีเกษตรกรเข้ามีส่วนร่วมในการผลิตในเชิงพาณิชย์จะสามารถสร้างอาชีพให้แก่เกษตรกรและทดแทนการนำเข้าวานิลลาจากต่างประเทศได้

สำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ (สนช.) ได้ให้การสนับสนุนเงินอุดหนุนในโครงการ “ทุนเครือข่ายวิสาหกิจนวัตกรรม” ในวงเงินไม่เกิน 1,435,520บาท จากมูลค่าโครงการรวมทั้งสิ้น 4,474,040 บาท ในระยะเวลาไม่เกิน 1 ปี ให้กับมูลนิธิโครงการหลวง ในการขยายผลการผลิตวานิลลาสู่เกษตรกรที่เป็นชาวเขาเผ่าม้งจำนวน 16 ราย เพื่อเป็นต้นแบบในการขยายผลต่อเกษตรกรกลุ่มอื่นๆ

วัตถุประสงค์
• ส่งเสริมและสาธิตการผลิตวานิลลาเชิงพาณิชย์ในระบบโรงเรือนควบคุม
• สร้างรายได้ให้แก่เกษตรกรบนพื้นที่สูงและพื้นที่ในการดูแลของมูลนิธิโครงการหลวง
• ทดแทนการนำเข้าและเพิ่มทางเลือกในการบริโภคผลิตภัณฑ์ปลอดสารพิษ

ประโยชน์ที่ได้รับ
• ปัจจุบันได้ดำเนินการก่อสร้างโรงเรือนและระบบการให้น้ำจำนวน 16 โรงเรือนแล้วเสร็จตามเปาหมายที่กำหนดไว้
• ปัจจุบันได้ดำเนินการปลูกต้นวานิลลาในโรงเรือนดังกล่าวแล้วเสร็จตามกำหนดภายในเดือนธันวาคม 2552
• ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงขุนวางได้จัดสรรโรงเรือนวานิลลาให้กับเกษตรกรชาวเข่าเผ่าม้งที่เป็นผู้มีศักยภาพเป็นผู้ดูแลจำนวนประมาณ 8 ครัวเรือน โดยในช่วงแรกเกษตรกรต้องเข้ามาดูแลโรงเรือนตามแผนการดูแล
• กลุ่มเกษตรกรดังกล่าวไดรับการคัดเลือกให้เป็น 1 ใน 30 หมู่บ้านแม่ข่ายการใช้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ของกระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
• ใน 1 โรงเรือนสามารถผลิตฝักวานิลลาสดได้ 255 กิโลกรัม โดยมูลนิธิโครงการหลวงเป็นผู้รับซื้อผลผลิตในราคา 300 บาทต่อกิโลกรัม
• ปัจจุบันมูลนิธิโครงการหลวงได้เตรียมหาช่องทางการจัดจำหน่ายในรูปแบบต่างๆ คือ ขายปลีกเป็นฝักบ่มแล้วราคาประมาณฝักละ 35-50 บาท ตลาดสำหรับโรงงานอุตสาหกรรมหรือธุรกิจโรงแรมกิโลกรัมละ 5,000 – 7,000 บาท นอกจากนี้ยังมีแนวทางในการแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ต่างๆ เช่น วานิลลาไซรัป และชาวานิลลา เป็นต้น.

ระยะเวลาดำเนินโครงการ
ตั้งแต่วันที่ 31 ตุลาคม 2551 ถึงวันที่ 4 กุมภาพันธ์ 2553

ผลการดำเนินงาน

 

คณะผู้บริหารกระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีตรวจเยี่ยมการดำเนินงาน โครงการนวัตกรรมวานิลลา
ซึ่งได้รับการสนับสนุนจาก สนช. ที่สถานีเกษตรหลวงขุนวาง มูลนิธิโครงการหลวง จังหวัดเชียงใหม่

 
แปลงปลูกต้นวานิลลา
 
กระบวนการผลิตวานิลลาแห้ง