ในปัจจุบันปัญหาที่เกิดจาก “ขยะทะเล” ไม่ได้ส่งผลกระทบเฉพาะสิ่งมีชีวิตใต้ทะเล หรือสภาพแวดล้อมเท่านั้น คุณภาพและวิถีชีวิตของชุมชนริมชายฝั่งก็กำลังเผชิญกับความท้าทายในการจัดการปัญหาขยะเช่นกัน ประเทศไทยได้ชื่อว่าเป็น 1 ใน Top 10 ประเทศที่มีการปล่อยขยะลงสู่ทะเลมากที่สุดในโลก สะท้อนให้เห็นถึงวิกฤตปัญหาการจัดการขยะอย่างไม่ถูกวิธี โดยเฉพาะในพื้นที่บริเวณชายฝั่ง หรือเกาะต่าง ๆ ที่มีแนวโน้มจะมีการไหลของขยะสู่แม่น้ำจนไปถึงทะเลมากที่สุด (Lourens J.J. Meijer, et al.) เช่นเดียวกันกับทะเลอันดามัน หนึ่งในจุดหมายที่นิยมของนักท่องเที่ยวเมื่อเดินทางเข้ามาในประเทศไทย โดยเป็นสถานที่ท่องเที่ยวที่มีชื่อเสียงระดับโลกด้วยความอุดมสมบูรณ์ของทรัพยากรทางทะเล น้ำทะเลใส ๆ และหาดทรายสีขาว หากแต่ความสวยงามเหล่านี้กำลังจะหายไปจากปริมาณขยะในท้องทะเลที่เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ไม่ว่าจะเป็นขวดพลาสติก ฝาขวด อวนประมง หรือบรรจุภัณฑ์แบบใช้ครั้งเดียว

จากปัญหาที่เกิดขึ้นทำให้ Reborn Studio และทีมงานในฐานะคนในพื้นที่ชายฝั่งทะเลอันดามัน ที่ต้องรับมือกับการจัดการขยะที่เกยตื้นชายหาดที่เพิ่มมากขึ้นในทุก ๆ วัน ได้ตระหนักว่าปัญหานี้ไม่ใช่แค่ปัญหาของคนในพื้นที่เท่านั้น หากแต่เป็นปัญหาที่จะต้องอาศัยความร่วมมือจากหลายภาคส่วน โดยเฉพาะจากแหล่งกำเนิดขยะจากเมืองใหญ่ต่าง ๆ ที่เป็นเหมือนต้นตอของปัญหาขยะทะเลในปัจจุบัน จึงเกิดแนวคิดในการสร้างสรรค์ Art Toy Grom Reborn ด้วยความตั้งใจที่อยากจะสื่อสารให้คนเมืองหันมามองปัญหา และเข้าใจสถานการณ์ของพื้นที่ชายฝั่งมากขึ้น

การสร้าง Art Toy Grom Reborn เกิดจากแนวคิดการออกแบบเพื่อสร้างสรรค์สิ่งใหม่แบบคืนชีพให้กับวัสดุ (Design for Rebirth) ที่เชื่อมศิลปะ การออกแบบ และความยั่งยืนเข้าด้วยกัน เปลี่ยนขยะให้กลายเป็นชิ้นงานใหม่ที่สวยงาม ทำให้ขยะที่เคยไร้ค่า "เกิดใหม่" เป็นผลงานศิลปะมูลค่าสูง ซึ่งสามารถดึงดูดความสนใจจากกลุ่มคนที่หลากหลาย สอดคล้องกับเทรนด์ความต้องการของตลาดสินค้าที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม และเทรนด์การสะสมArt Toy จากศิลปินและนักออกแบบชื่อดัง นับเป็นงานศิลปะร่วมสมัยที่สะท้อนตัวตน แนวคิด และเรื่องราวผ่านการออกแบบคาแรกเตอร์ ทำให้เกิดมูลค่าทางเศรษฐกิจ กลายเป็นส่วนหนึ่งของ Soft Power ที่สร้างแรงกระเพื่อมในตลาดได้อย่างมาก ดังนั้นชิ้นงานของ Grom Reborn อาจจะช่วยสร้างการรับรู้ปัญหาสิ่งแวดล้อมในรูปแบบใหม่ที่เข้าถึงง่ายมากขึ้น ส่งต่อความตระหนักรู้เรื่องราวของท้องทะเลให้คนรุ่นใหม่หันมาให้ความสนใจกับงานดีไซน์ คาแรกเตอร์ และสินค้าที่มี Storytelling

 

ทีมงานที่มีความเชี่ยวชาญด้านการผลิตและวัสดุศาสตร์ ได้พยายามแก้ปัญหาที่เจอ โดยการนำเอาขยะพลาสติกชายฝั่งที่ได้จากพื้นที่ริมหาดบางสัก จังหวัดพังงา ที่คัดแยกมาแล้ว เข้าสู่กระบวนการ 3D Printing และเทคนิค Grom Reborn Prism Embed™ หรือการนำเอาเกล็ดพลาสติกรีไซเคิลหลากสีจากขยะทะเลมาฝังตัวในเรซิ่นใสให้เกิดลวดลายที่เป็นเอกลักษณ์ และแตกต่างตามวัสดุหรือที่มาของขยะแต่ละชิ้น คล้ายปริซึมที่เล่นกับแสงและสี แบบไม่ต้องใช้ความร้อน ไม่ต้องหลอม ออกมาเป็นคอลเล็กชัน Grom Guardian of the Ocean เด็กน้อยดวงตากลมโต มีผมเป็นหนวดปลาหมึกแห่งชนเผ่าทะเล ผู้รักการโต้คลื่น ซึ่งออกตามหาที่มาและแนวทางแก้ไขปัญหาของขยะทะเล

 

นอกจากนี้ เพื่อก้าวข้ามข้อจำกัดจากศิลปะของสะสม ทีมจึงได้ออกแบบประติมากรรมหุ่น Grom Reborn ขนาดใหญ่ สำหรับการยกระดับผลงานเป็น "งานศิลปะสาธารณะ" ให้ Grom เป็นตัวแทนทูตแห่งทะเลอันดามัน ในการเรียนรู้ด้านสิ่งแวดล้อมสำหรับเยาวชน ผ่านกิจกรรมเวิร์กชอป นิทรรศการ และเพื่อการสื่อสารสาธารณะกับผู้คนจำนวนมาก เป็นเครื่องมือรณรงค์์ในการลดขยะทะเล สร้างเครือข่ายจุดรับบริจาคฝาพลาสติกในพื้นที่เป้าหมาย ใช้ผลงานศิลปะเชิงสัญลักษณ์เป็นเครื่องมือสร้างแรงสนับสนุนเชิงนโยบายสาธารณะ เพื่อผลักดันให้เกิดการจัดสรรงบประมาณสำหรับจัดการปัญหาขยะที่ต้นทางอย่างเป็นระบบ เพื่อสร้างความเข้าใจเกี่ยวกับปัญหาขยะทะเลตั้งแต่ต้นทางถึงปลายทาง สร้างแรงจูงใจให้ผู้คนมีส่วนร่วมในการคัดแยกและจัดการขยะอย่างถูกต้องอย่างยั่งยืนต่อไป

 

ปัจจุบันประติมากรรมหุ่น Grom Reborn ขนาดใหญ่ ได้ถูกจัดแสดงในพื้นที่ Landmark สำคัญต่าง ๆ เพื่อให้ความรู้ และรณรงค์เกี่ยวกับปัญหาของขยะทะเล ณ ศูนย์การค้า Siam Paragon ชั้น 5 Zone NEXTOPIA,จตุจักรพลาซ่า, ถนนคนเดิน เมืองเก่าภูเก็ต รวมถึงการรับบริจาคฝาขวดน้ำพลาสติกในโครงการ “เก็บฝากับกรอม” ที่ผู้คนจากทั่วประเทศร่วมส่งฝาพลาสติกกลับมาในเวลา 2 ปี มากกว่า 500,000 ฝา เป็นต้น ติดตามผลงานของ Reborn Studio และ Grom Art Toy ได้ที่ Facebook: Grom.arttoy

• https://www.springnews.co.th/keep-the-world/climate-change/835592
• Lourens J. J. Meijer et al. ,More than 1000 rivers account for 80% of global riverine plastic emissions into the ocean.Sci. Adv.7,eaaz5803(2021).DOI:10.1126/sciadv.aaz5803
• https://web.facebook.com/share/p/1BJMoZb1T9/
• https://www.tpso.go.th/news/2404-0000000017
• https://www.springnews.co.th/keep-the-world/climate-change/835592
• https://www.thailand.go.th/issue-focus-detail/001_04_027?hl=en&utm_

เรียบเรียงบทความโดย
สุดารัตน์ จุติมูสิก (วุ้นเส้น)
นักพัฒนานวัตกรรม ฝ่ายสนับสนุนการเงินนวัตกรรมรายพื้นที่
สำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ (องค์การมหาชน)